Lazarus: een babbel met Günther Lesage

TEKST: GEORGES VERMAST - FOTO: GUY KOKKEN

Het theatergezelschap LAZARUS werd een 15-tal jaar geleden boven de doopvont gehouden en bestaat uit een gezellige, geestige bende acteurs. Met hun eigenzinnige theatervoorstellingen stonden ze al meermaals op het podium van CasinoKoksijde. Hoog tijd dus om eens te polsen bij de West-Vlaming Günther Lesage hoe hij en zijn kompanen hun passages in Koksijde hebben beleefd.

De kust is het verste uithoekje van Vlaanderen, heb je een link met Koksijde?

Ik kwam als kind veel naar de zee, mijn ouders hadden een huisje in Westende. Ik heb bijna al mijn zomers aan de kust doorgebracht vanaf 6 jaar tot ik een lief had, dus de zee en de Belgische kust zijn voor mij wel echt belangrijk. En toen we wat ouder werden en iets mobieler als tieners, trokken we ook wel eens verder dan Westende en Oostende, naar de Westkust.

En blijkbaar gingen we voordat mijn ouders een huisje hadden in Westende zelfs vaker naar Koksijde, maar ik was toen nog echt een peuter, dus ik herinner me daar niet meer zoveel van. Wat ik mij wel nog herinner, is de boot die je tegenkomt als je richting Koksijde rijdt. Bestaat die trouwens nog?

Ja, hoor, het zijn er zelfs twee, De Normandie en De Peniche zijn er nog altijd en zijn echt kenmerkend voor Koksijde.

Als kind was dat echt indrukwekkend, een gebouw in de vorm van een boot. Als we dan naar Koksijde gingen, zei ik altijd: ‘Aja, da’s waar we die boot gaan zien’!

© Guy Kokken
Jullie hebben met LAZARUS al ontzettend veel gespeeld in ons cultuurcentrum, dit seizoen is het de 12de keer, met de productie ‘Muy Complicado’. Wat maakt het zo fijn om in CasinoKoksijde te spelen?

Ik wil hier wel even bij vermelden dat ‘Muy Complicado’ geen stricte LAZARUS-voorstelling is. Sinds we met LAZARUS samen met Willy Thomas de artistieke leiding voeren over Arsenaal, hebben wij deze voorstelling, oa door Laurence Roothooft ondersteund. Ik heb een goed contact met Veerle, de programmadirecteur, ik vind het altijd heel fijn dat zij er is. LAZARUS bestaat volgend jaar 15 jaar. Wij hebben al een vijfentwintigtal producties gemaakt en dus al honderden voorstellingen gespeeld in heel veel verschillende cultuurcentra.

Wat opvalt tijdens tournees is hoe je wordt ontvangen. Het is altijd heel fijn in Koksijde, Veerle is een uitstekende gastvrouw! Ze is ook heel vaak enthousiast over de voorstellingen. En dat hoeft niet altijd per se. Ik kan het evengoed appreciëren als iemand ongezouten zijn of haar mening zegt. Als gezelschap is dat nuttiger dan iemand die de schone schijn ophoudt. Nu is Veerle gelukkig meestal oprecht enthousiast. Ze komt zelfs kijken naar producties van ons die niet in Koksijde stonden. Ze is iemand die haar vak met veel passie doet en daar hou ik van, want ik zit zelf ook zo in elkaar.

De theaterzaal van CasinoKoksijde is vrij compact en is een hele fijne zaal om in te spelen. Voor onze voorstellingen is ze ook altijd goed gevuld, dat is ook altijd leuk. Ik ben zelf West-Vlaming, dus mijn ouders komen vaak kijken als we in Koksijde spelen, wat uiteraard heel fijn is. Als we tijd hebben, kunnen we voor we spelen toch nog efkes het ‘zèètje’ zien. Een stevige wandeling maken en eens goed ‘goan uutwoajen’, dat heb je nergens anders eigenlijk. Het is vaak een combinatie van factoren die het heel leuk maakt bij jullie, ook het feit dat we nadien kunnen napraten met de mensen die blijven plakken: een typisch Koksijds biertje St-Idesbald drinken met enkele mensen uit het publiek die intussen trouwe fans zijn van LAZARUS, heerlijk!

Hoe belangrijk is het voor jullie als gezelschap om regelmatig opgenomen te worden in een programma van een cultuurhuis?

Dat is zeker belangrijk voor de continuïteit: een publiek dat je begint te kennen, een publiek dat terugkomt en in het beste geval toeneemt in aantal is een gedroomd scenario. Een publiek dat verjongt ook omdat de ouderen tegen de jongeren zeggen: ‘je moet doar e ke goan kieken, da is eigenlijk wel gjestig.’

Sorry dat ik trouwens af en toe citeer in het West-Vlaams, maar het is het moment gewoon, ik moet ervan profiteren. Want ik zit ik hier in Mechelen en niemand verstaat mij hier als ik dialect spreek. (lacht)

Nee, dus in die zin is die continuïteit en publieksopbouw, de zichtbaarheid van ons gezelschap wel erg belangrijk. Het is minder moeilijk om voor de eerste keer iets goeds te maken dan om het te blijven volhouden. Iets volhouden is sowieso moeilijk, daarom willen we met Lazarus altijd van nul beginnen voor een voorstelling, omdat we niet altijd dezelfde soort voorstellingen willen maken. We houden van het schrijven van eigen teksten maar ook van het bewerken van romanliteratuur. We hebben in de voorbije 15 jaar nog nooit een bestaand toneelstuk gespeeld, niet omdat we dat niet willen doen maar omdat we een groep mensen zijn die graag schrijven, de pen vastnemen en bewerken. Met bestaande toneelstukken kun je dat iets minder doen omdat daar al alles min of meer vast staat, met eigen stukken moet je alles zelf verzinnen en ook met het bewerken van romans, heb je nog veel inbreng als schrijver.

Ook vanuit financieel oogpunt is het belangrijk om als gezelschap veel speelplekken te hebben. Het wordt er door de aangekondigde besparingen voor veel gezelschappen en kunstenaars niet makkelijker op. Ik ben in die optiek ook al verschillende keren gaan betogen. Het is zo pijnlijk om te zien dat de beleidsmensen er eigenlijk niet zo veel van afweten…Cultuur is iets waar heel abrupt in gesnoeid wordt door mensen die er niet zoveel van af weten en dat is heel jammer. Ja, ik denk dat Sven Gatz tijdens de vorige legislatuur een stuk beter op de hoogte was van de cultuursector, maar dat we deze keer helaas met een minister zitten die de portefeuille cultuur als een aanhangwagentje in zijn bakfiets heeft liggen.

Ik betreur het ook erg hoe de cultuursector wordt gepercipieerd, vooral door de partijen aan de rechterzijde. Er wordt ons zelfs verweten dat we linkse elite en subsidievreters zijn. Ik val echt achterover van zoveel domheid! Het enige wat wij hiertegen kunnen doen, is in verzet gaan en protesteren. Cultuur maakt de samenleving zoveel warmer en rijker, verbindt mensen, stelt de maatschappij kritisch in vraag en zorgt ervoor dat we wakker en alert blijven. Wat er nu aan het gebeuren is, vind ik behoorlijk griezelig, ik kan alleen maar hopen dat we door het blijvend verzet in staat zullen zijn om die mensen die ook met oogkleppen rondlopen, wakker te schudden.

En die open en genereuze houding tegenover kunst vanuit de regering, maar ook vanwege de gewone burger, is een voorwaarde om nieuwe producties te kunnen maken en opgenomen te worden in de programma’s van cultuurhuizen.

Ja, inderdaad. En dat geldt eigenlijk nog veel meer voor jonge kunstenaars. Ooit zijn we allemaal als jonge kunstenaar begonnen. Toen ik net afgestudeerd was, heb ik een groepje opgericht, Pang vzw, we waren met drie (lacht). Wij waren jong en hadden geen geld en toen ben ik ook op zoek moeten gaan naar mensen die ons project wilden steunen. Ondertussen zit ik al 30 jaar in het vak en heb ik met LAZARUS mijn vierde gezelschap opgericht. Ik weet dus als geen ander hoe het is om als jonge kunstenaar stap voor stap je eigen traject op te bouwen.

Nu wordt die voedingsbodem door de overheid gewoon onderuit gehaald, omdat zij vinden dat er al genoeg mooie kunst is uit het verleden. De overheid beseft niet half wat hier allemaal gebeurt en hoeveel mensen wij eigenlijk tewerkstellen. Ze vergeten zelfs dat waar ze zo fier en ‘preus’ op zijn, de kunstenaars die ze uitsturen naar het buitenland, de Luc Tuymansen en de Anne Teresa Dekeersmakers, dat die ook begonnen zijn met niets, net zoals wij allemaal. Dus ik hoop dat er snel iets beweegt en dat we daardoor als theatermakers kunnen blijven doen wat we graag doen, namelijk creëren en spelen voor een publiek.

En er beweegt wel degelijk iets: we zijn met Hof van Eede en Kopergietery podiumacties opgestart, waarbij al honderdduizenden mensen met ons op het podium zijn geklommen als protest. Het concept is intussen al opgepikt in Frankrijk en Nederland en zelfs in Noorwegen. Onder die mensen zitten ook mensen die stemmen op de partijen die deze sector dood wil. Dat wil iets zeggen hé.

Gunther Lesage op een betogingtegen de besparingen in de cultuursector
(c) Paulien Verlackt

Wat brengt de toekomst voor LAZARUS, zijn jullie bezig met iets nieuws?

LAZARUS werd drie jaar geleden gevraagd om de artistieke leiding te doen van Arsenaal. We wilden dat als collectief erg graag doen, maar we wilden ook nog steeds twee keer per jaar onze eigen producties maken, en spelen hier in huis en op tournee. Willy Thomas doet samen met ons de artistieke leiding. De Lazari (Koen de Graeve, Pieter Genard, Charlotte Vandermeersch, Ryszard Turbiasz, Joris Vandenbrande & Günther Lesage nvdr.) maken theater en voorstellingen.

LAZARUS maakt momenteel een nieuwe voorstelling: ‘Iemand moet het doen’. Het wordt een grote productie met 9 spelers, een combinatie van film en theater, gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Het verhaal is dat van Mario Roymans die zich laat opsluiten in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Tussen twee passages van de nachtbewakers door, snijdt hij het doek De Liefdesbrief van Johannes Vermeer uit het kader. Via de pers eist hij 200 miljoen Belgische frank, die hij wil schenken aan de slachtoffers van de hongersnood in Bangladesh. Tien dagen later, na een tamelijk spectaculaire achtervolging, wordt hij roemloos ingerekend. Hij is uiteindelijk verkommerd
en zijn idealisme helemaal verloren.

Voor deze voorstelling gaan we in zee met cineast Robin Rooze. Wat ons vooral boeit, is de thematiek achter dit verhaal: ‘Kan je iets slecht doen om iets goed te doen?’ We staan met vier Lazari op het podium, Koen de Graeve, Pieter Genard, Ryszard Turbiaz & ik, aangevuld met Animata Demba, Maaike Somers (stagiaire) en drie Marokkaanse jongens zonder podiumervaring: Ilias, Izzy & Akram. Het is zeer fijn en spannend om te werken met mensen zonder podiumervaring en een andere achtergrond. En zo tonen we ons publiek ook dat we in een diverse samenleving leven.

Om af te sluiten, is er nog iets wat je absoluut kwijt wil aan ons publiek?

Onder de huidige omstandigheden zou ik het publiek willen vragen om massaal naar theater, musea, tentoonstellingen en muziekoptredens te gaan en te genieten van cultuur, van kunst. En wees gerust kritisch, want alleen dan gaan we vooruit. En ik weet ook dat ook voor veel andere sectoren, zoals onderwijs of de zorgsector, het water aan de lippen staat, maar sprekend vanuit ‘mijn rayon’ is dit een warme oproep aan ons lieftallig publiek. Met hoe meer we zijn, hoe harder die boodschap kan aankomen naar de overheid toe.

Nog een andere boodschap die ik heb voor het publiek, is deze: blijf na de voorstelling nog even plakken met ons in de bar want wij doen niets liever dan met jullie spreken, over wat je hebt gezien maar ook over het leven, over alles. Dat is het mooie aan cultuur en aan theater in het bijzonder, dat het echt mensen samenbrengt. Ik ben er trouwens van overtuigd dat dat nooit zal verdwijnen, hoe anderen ook proberen om dat dood te maken. Ik ben ervan overtuigd dat cultuur altijd zal overleven. Theater is al meer dan 4000 jaar oud, dus onze theaterkunst en niet alleen de ‘schone kunst’ zal overleven. Ons werk ontroert, zet je aan het denken en dat is wat telt. Kunst moet raken.

Kunst moet raken en cultuur is ontzettend mooi, dat is zeker iets dat ons publiek zal onthouden. Bedankt Günther, voor je openheid.