Evolutie aan het werk, en waar komen wij vandaan?

maandag 15 oktober 2018 om 14.00
Vorming
Organisatie: 
Universiteit Gent i.s.m. Koksijde
Prijs: 
€ 30 per persoon voor de hele lessenreeks.
Duur: 
ca. 120 min.

Faculteit Wetenschappen, vakgroep Biologie. Prof. Dominique Adriaens

15/10/2018: Evolutie

Een verklaring voor het ontstaan van soorten is lang onderwerp geweest van heel wat discussie. De kern voor het begrip van het mechanisme achter soortvorming werd gelegd in de 19e eeuw, door Charles Darwin, Alfred Wallace en Gregor Mendel. In de 20e eeuw werd daaraan het begrip van genetische variatie op het niveau van populaties gekoppeld, waardoor de puzzel volledig werd.

Aan de hand van de titel van het meesterwerk van Charles Darwin, ‘On the origin of species by means of natural selection or the preservation of favoured races in the struggle for life’ worden de kernbegrippen achter evolutie en evolutietheorie toegelicht: soort, natuurlijke selectie, variatie, overerving, adaptatie, fitness. Zo wordt verduidelijkt dat niet alle variatie het gevolg is van evolutie, en dat evolutie niet enkel gepaard gaat met het ontstaan van adaptaties.


Zelfs negatieve kenmerken kunnen aanleiding geven tot evolutie. Ook streeft natuurlijke selectie niet steeds naar alsmaar meer, groter, langer, enz. Soms is de middelmaat zelfs beter. Hoe alles dan met elkaar verweven kan zijn, met soortvorming als eindresultaat, wordt geïllustreerd aan de hand van de evolutie van de Darwinvinken.

 

Evolutie … iedereen heeft erover gehoord en heeft er wel één of andere mening over. Vooral onze eigen evolutie is een gegeven dat iedereen intrigeert. Veel herkenbare vragen illustreren dit. Waar komen we vandaan? Wie waren onze voorouders? Zijn wij echt geëvolueerd uit apen? Is onze soort op dezelfde manier ontstaan als andere dier- en plantensoorten? Waarom zien we eruit zoals we eruit zien? Zijn we nog steeds aan het evolueren, en waar gaat dit naartoe? Iedereen kan daar zijn zeg over doen, maar de processen en mechanismen achter evolutie en het ontstaan van de mens zijn veelal minder duidelijk (ook voor wetenschappers). Dit leidt al snel tot een onvolledig of verkeerd beeld over waar evolutie en evolutietheorie nu exact voor staan, en hoe zich dit vertaalt naar onze eigen evolutie. De onvolledigheid van onze kennis kan aanleiding geven tot misvattingen en misleidingen, waar sommige ideologische overtuigingen (zoals creationisme en intelligent design) trachten op in te spelen. In deze lessenreeks wordt de essentie toegelicht van wat evolutietheorie wél is en ook wat ze niet is, en hoe binnen dit kader onze eigen evolutie dient te worden gezien. Samen met een overzicht van de belangrijkste fossiele voorouders wordt aandacht besteed aan enkele belangrijke trends die de evolutie van de mens typeren.

Delen