Evolutie aan het werk, en waar komen wij vandaan?

maandag 22 oktober 2018 om 14.00
Vorming
Prijs: 
€ 30 per persoon voor de hele lessenreeks.
Duur: 
ca. 120 min.

Faculteit Wetenschappen, vakgroep Biologie. Prof. Dominique Adriaens

22 OKTOBER 2018: Onze Evolutieve voorouders.

Mensen zijn primaten. Dit impliceert een nauwe evolutieve verwantschap met andere primaten, evenals het feit dat onze voorouders primaten waren. In deze les wordt geschetst wat primaten zijn, en wat hen kenmerkt. Enkele evolutieve trends worden behandeld, en een kort overzicht wordt gegeven van de recente vertegenwoordigers, zoals halfapen, Nieuwe Wereldapen, Oude Wereldapen, en mensapen. Mensachtigen zijn uiteindelijk ontstaan uit dergelijke mensapen, waarbij onze evolutieve voorgeschiedenis vanaf dan geïllustreerd wordt door talrijke fossiele vooroudersoorten. De fossiele evidentie gaat terug tot ongeveer 7 miljoen jaar geleden, toen de evolutielijn van de mensachtigen zich afsplitste van die van de chimpansees.

Een complexe evolutie toont dat meerdere soorten een combinatie van primitieve en gespecialiseerde kenmerken vertoonden, zelfs bij de oudste vertegenwoordigers. Een overzicht wordt gegeven van de belangrijkste vertegenwoordigers binnen de verschillende geslachten (Sahelanthropus, Ardipithecus, Australopithecus, Paranthropus), waaruit uiteindelijk het geslacht Homo is ontstaan.

Het evolutief traject van Homo habilis tot aan de moderne mens, Homo sapiens, wordt kort toegelicht. Er wordt even stilgestaan bij enkele recente ontdekkingen, zoals nieuwe soorten en het bewijs dat er kruisingen zijn geweest met andere mensensoorten en de moderne mens.

Evolutie … iedereen heeft erover gehoord en heeft er wel één of andere mening over. Vooral onze eigen evolutie is een gegeven dat iedereen intrigeert. Veel herkenbare vragen illustreren dit. Waar komen we vandaan? Wie waren onze voorouders? Zijn wij echt geëvolueerd uit apen? Is onze soort op dezelfde manier ontstaan als andere dier- en plantensoorten? Waarom zien we eruit zoals we eruit zien? Zijn we nog steeds aan het evolueren, en waar gaat dit naartoe? Iedereen kan daar zijn zeg over doen, maar de processen en mechanismen achter evolutie en het ontstaan van de mens zijn veelal minder duidelijk (ook voor wetenschappers). Dit leidt al snel tot een onvolledig of verkeerd beeld over waar evolutie en evolutietheorie nu exact voor staan, en hoe zich dit vertaalt naar onze eigen evolutie. De onvolledigheid van onze kennis kan aanleiding geven tot misvattingen en misleidingen, waar sommige ideologische overtuigingen (zoals creationisme en intelligent design) trachten op in te spelen. In deze lessenreeks wordt de essentie toegelicht van wat evolutietheorie wél is en ook wat ze niet is, en hoe binnen dit kader onze eigen evolutie dient te worden gezien. Samen met een overzicht van de belangrijkste fossiele voorouders wordt aandacht besteed aan enkele belangrijke trends die de evolutie van de mens typeren.

Delen