• Vorming
Prijs
10 euro per lesonderwerp.
Duur
ca. 120 min.
Organisatie
UGent ism lokaal bestuur Koksijde

FACULTEIT LETTEREN EN WIJSBEGEERTE

vakgroep Archeologie

Prof. Wim De Clercq

Verkoop vanaf 30 augustus.

Tijdens de middeleeuwen (ca. 500-1500 na Chr.) was het Graafschap Vlaanderen een uiterst dynamische regio, met een bloeiende economische en culturele ontwikkeling, maar ook met perioden van intense crisis. Door de samenwerking van archeologen met collega’s uit andere wetenschapsdomeinen en door de zeer sterke toename aan archeologisch onderzoek in Vlaanderen gedurende het laatste decennium, kan een nieuw en gevarieerd onderbouwd inzicht worden geboden in de ontwikkeling van deze kleine doch merkwaardige regio bij de Noordzee, en dit over een periode van 1000 jaar.

MAANDAG 18 OKTOBER 2021

LICHT IN DE DUISTERNIS?! DE WORTELS VAN DE MIDDELEEUWEN (5DE – 9DE EEUW).

In de nadagen van het Romeinse Rijk vestigden zich reeds groepen nieuwkomers in onze gebieden, een beweging die nog enkele eeuwen zou duren. Het waren strijders en boeren van Germaanse oorsprong. De wijze waarop ze hun huizen bouwden, doden begroeven en hun materiële leefomgeving vormgaven, verschilde vaak radicaal van de lokale tradities. De sociale status van deze Merovingische elites wordt sterk benadrukt in de begraafplaatsen die soms bijzonder rijk zijn aan grafgiften. Dit staat in fel contrast tot de materiële leefwereld in hun boerderijen, die pas sinds de laatste jaren herkend worden bij onderzoek. Vanuit deze erven werd de menselijke greep op het landschap steeds nadrukkelijker georganiseerd. Archeologisch onderzoek toont overigens het bestaan aan van verschillende culturele identiteiten, waarvan sommige sterke verwantschap vertonen met de Angelsaksische wereld. De verbondenheid met de wijdere wereld komt nog sterker tot uiting in de Karolingische tijd, en kent een opvallende connectie met Scandinavië ten tijde en na de invallen van de Noormannen.

MAANDAG 25 OKTOBER 2021
HEREN, BOEREN EN REIZIGERS. DE INGRIJPENDE TRANSFORMATIES IN DE VOLLE MIDDELEEUWEN (10DE- 12DE EEUW)

Vanaf de 10de eeuw traden ingrijpende veranderingen op die de leefomgeving fundamenteel veranderden, en tot op heden hun diepe sporen nalaten in het landschap van de steden en het platteland. Steden verrezen in een dichtheid en omvang die zijn gelijke niet kende in contemporain Europa. Ondernemende graven lieten de wildernis omzetten in cultuurland en stichten steden zoals Damme en Nieuwpoort. Abdijen en boerderijen richtten het landschap in van kust tot kempen, met een sterke druk op de draagkracht van de bodem en het bosbestand tot gevolg. Onder stimulans van lokale edellieden verrezen overal versterkingen die als aantrekkingspolen fungeerden en soms de kern van de latere dorpen zouden worden. Tegen deze dynamische achtergrond ontwikkelde er zich ook een sterke economie en een beweging in handelsgoederen en in mensen. Strijders trokken richting Heilig Land en volgend op de verovering van Engeland door Willem de Veroveraar, vestigden Vlamingen zich in kolonistendorpen te Wales.

MAANDAG 08 NOVEMBER 2021
“WAAR ALLE NATIES VAN DE HELE WERELD ELKAAR ONTMOETEN”. DE LATE MIDDELEEUWEN EN DE BLOEI VAN HANDEL EN CULTUUR (13DE – 15DE EEUW)


De economische en culturele bloei die reeds zijn aanzet kende tijdens de volle middeleeuwen kende tijdens de daaropvolgende eeuwen een opmerkelijk vervolg. Brugge ontwikkelde zich tot dé havenmetropool en strekte langsheen het Zwin, 20 km ver haar arm uit naar de zee. Langsheen de geul ontwikkelde er zich een uniek systeem van havenstadjes, werkend als radertjes binnen een groter economisch geheel. Een sterke verbondenheid met vaak verafgelegen gebieden, de handel in luxe- en bulkgoederen, en de ontwikkeling van een merkwaardige culturele diversiteit kenmerken de microkosmos van Bourgondisch Vlaanderen die zich dankzij een multidisciplinaire onderzoeksbenadering laat kennen in tal van archeologisch vatbare facetten. Hanzeaten, Castilianen, Aragonezen, Genuezen, Venetianen en andere ‘vreemde naties’: ze drukten allen in meerdere of mindere mate hun stempel op het landschap en de (materiële) cultuur. Deze sterke handels- en politieke dynamiek gaf ook de opportuniteit aan individuen om rijkdom, macht en status uit te bouwen. De Bruggeling en Bourgondische schatbewaarder Pieter Bladelin stichtte bijvoorbeeld zijn eigen stad en imposant kasteel te Middelburg, in de schaduw van Brugge.